Luyo Niining Dulom

Poetry by | March 17, 2025

Napapas na ang panganod
Sa haguros niining kagahapon
Ang nahiagoman hinayng naanod
Dihay bidlisiw mituwaw sa ambon

Tumbi sa gutlo ang patayng dahon
Pasagdi kining nalayang pandong lagnason
Daw nakigharong sa panahon
Daw nakigharong sa kagahapon

Ayaw limasi ang balon
Pasagdi kining motin-aw
Ayaw kini pugsa sa pagkawos
Kay molubog ang iyang tinubdan

Hunongi ang patayng batang
Diha sa mihubas nga sapa
Kon diin man siya dad-on sa panahon
Way nasayod sa iyang paingnan

Duna bay kahulogan niiing pag-inusara?
Diha sa kamingaw sa kinabuhi—
Luyo niining madulom nga nahiagom
Mosanag ang Adlaw sa paglaom


Si Jean C. Cano usa ka yanong lumulopyo gikan sa probinsya sa Davao Oriental.

Ang Sayaw sa Gahum

Poetry by | March 17, 2025

Sa arkipelago sa adlaw ug dagat,
Kung diin ang mga tawo nagdamgo nga mahimong gawasnon,
Usa ka sayaw sa gahum, daan apan bag-o,
Nagdula sa mga hawanan nga adunay bulawan nga bulok.

Ang mga saad nagdan-ag sama sa kahayag sa kabuntagon,
Apan mawala sa mga anino sa kagabhion.
Ang mga kabus gigutom gihapon, ang mga adunahan nakakuha gihapon,
Samtang nagtuyok pag-usab ang siklo sa kasaysayan.

Mga hari nga walay mga purongpurong, sila milingkod sa ilang lingkoranan,
Hugaw ang kamot pero matam-is ang pahiyom.
Ang mga boto gipalit sa mga sensilyo ug mga bakak,
Samtang ang kamatuoran sa kahilum hinayhinay nga namatay.

Ang paglaum nagpabilin gihapon, lig-on ug hayag,
Sa matag tingog nga mangahas sa pagpakig-away.
Kay bisan tuod ang dula daw ngitngit ug taas,
Ang kabubut-on sa katawhan mabangis ug kusgan.

Usa ka adlaw ang hangin mobalhin pag-usab,
Ug ang hustisya mibangon uban ang asul nga kalangitan.
Kay dinhi niining yutaa, maisugon, tinuod,
Ang gahum iya gihapon kanimo.


Imelda A. Leal is a dedicated faculty member of Davao Oriental State University with 14 years of teaching experience. Passionate about education, she strives to inspire and guide her students toward academic excellence. Outside the classroom, she enjoys singing and vlogging, sharing her love for music and storytelling with a wider audience.

Ang Misteryo sa Sigbin

Fiction by | March 10, 2025

Magduha na ka semana ang milabay sukad mikuyanap ang hungihong nga aduna’y sigbin sa Purok Gumamela.
Nagsugod ang tanan kadtong mitug-an si Nong Piktoy sa iyang mga kainom og tuba. Nakita niya ang mahikanhong mananap duol sa kamotehan usa ka gabii niana nga mipauli siya sa ilang balay. Matod pa niya, nagtuwad-tuwad kini atubangan sa punoan sa saging ug nasug-an gamay sa iyang espat. Kalit kuno kining midagan palayo.

Samtang miangkon ang tiguwang nga hubog siya ug nahibilin iyang antepara atol niining panghitaboa, sigurado kuno siya nga sigbin iyang nakita niadtong gabhiona.

Lahi sab ang gisaysay ni Berta Bungol. Nadunggan kuno niya ang sigbin nga nagbahis-bahis dapit sa ilahang kamotehan mag-alas diyes na sa gabii. Nahitabo kuno kini kadtong gibati siya og sakit sa tiyan og miadto sa kasilyas sa gawas sa ilang panimalay aron maalibyohan ang iyang kahimtang. Wala na niya nakita ang mananap kay asta kunong ngitngita sa palibot.
Continue reading Ang Misteryo sa Sigbin

Sigarilyo

Poetry by | March 10, 2025

Ginsindihan ko,
naghibi ang punta,
nagalupad ang asu.

Isa ka suyop,
isa ka handurawan
hinay-hinay nga nagapadulong
sa kasanag.

Nagapabilin sa dila,
nagapabug-at sang dughan.

Indi ini buhi,
pero nagadabok sang istorya.

Kag karon,
nadabok na ang akon istorya.

Isa
na
ako
ka
abo.


Rex C. Demerin is a graduating student of Notre Dame of Ibed University. He has actively participated in various school activities. Rex is passionate about law and plans to pursue Political Science at the University of Mindanao.

Paraiso sa Haw-ang nga Basiyo

Poetry by | March 3, 2025

giunsa—
nga adunay mas humok nga kaunoran kay sa waks
mga bukog hinimo gikan sa punoan sa bulak
gininhawa’ng mas malumoy pa sa bula—
nako pagpadayon sa paglatagaw
nga may abohang nagpungko sa akong kinauyokan?

napasmo’ng kalayo
daw hapit na mamahuway sa mga bukton sa kamatayon
bisan pa kanunay nga nag-alingasa ug nagsipasipa
batok sa tanan klaseng pan-
ensaymada hinaon gikan sa langitnong pugon
monay hinaon gikan sa baba sa mga manggialamon

andam mulamoy sa tanan
bisan ang adlaw, bulan, kabituonan
ibalik ang kangitngit gikan sa tagoangkan
kung asa niguwa ang tanan

ug kung haw-ang na ang sudlanan,
dayon… buk-a ang basiyo
atubangan sa tindahan—
Paraiso.


Carmel Earl Palabrica is an AB Literature and Cultural Studies undergraduate at the University of Southeastern Philippines. She is an active member of Lantaka, the university’s theater group, and a freelance digital artist.

Ang Agila ug ang Ilaga

Folklore by | March 3, 2025

Sa kasingkasing sa Perlas nga Isla, adunay halapad nga lasang nga puno sa mga kahoy nga bulawan ug ang kasapaan nga nagdan-ag sa silaw sa adlaw. Usa ka hari ang nagmando—si Haring Kong. Sulod sa iyang teritoryo, ang mga onggoy adunay pintik, aron walay mananap nga makakaon sa daghang pulang mansanas, nga makagubot sa hunahuna ug makapasala sa mga hayop sa lasang.

Sa maong lugar, ang mga mananap nagpundok, nagtagamtam sa bahandi sa lasang—ang himsog nga mga kahoy nga namunga sa labing tam-is nga prutas, ug ang mga sapa nga puno sa isda. Si Haring Kong nailhan nga patas ug tinud-anay, apan kon adunay mukaon sa bawal nga mansanas, wala siya’y pagduha-duha nga tapuson ang ilang pagpuyo sa lasang.

Sa iyang paghari, wala na maningkamot ang mga hayop nga mukaon sa maong mansanas. Ang mga bitin, nga tag-iya sa maong mga kahoy, mitago sa mga bangag sa yuta ug wala na mibalik sa punuan. Ang mga halas nakontento na lang sa pagkaon sa mga ilagang masaag sa yuta sa lasang.

Apan miabot ang panahon nga si Haring Kong kinahanglang mobiya sa iyang trono. Dali nga misulod si Tigre, anak sa mipanaw nga Leon—ang kanhing hari nga gilangkuban sa gahum ug limbong. Ang mga hayop sa lasang naghisgot pa gihapon kabahin sa iyang amahan. Ang uban naghandum sa iyang pagkahari, apan ang uban nakapanuko sa kangitngit nga iyang gidala. Ang maong Leon naghari sa pipila ka katuigan ug nag-abuso sa gahum, mikaon sa mga inosenteng hayop sa kalasangan.

Apan lahi si Tigre. Bisan pa nga iyang namana ang kusog sa iyang amahan, wala siya makapanunod sa pagkaon sa mga hayop sa kalasangan. Miduol siya sa Agila aron ipakita sa tanang mananap nga siya angay hatagan ug higayon. Gisaad niya nga dili na mubalik ang mga bitin sa pagpanghatag sa mansanas, aron magapadayon ang kalinaw sa lasang. Miuyon si Agila sa tumong ni Tigre ug misuporta kaniya sa pagpuli sa trono nga gibiyaan ni Haring Kong.

Sa pila ka bulan nilang panag-uban sulod sa lasang, nakuha ni Tigre ang pagsalig sa mga mananap tungod sa suporta ni Agila. Siya ang napiling bag-ong hari sa lasang.

Sa kahitas-an, naglupad si Agila aron makapaniid sa tanang aktibidad ni Haring Tigre. Nakakita siya sa tanan ug nagsusi sa kahimtang sa lasang. Siya, nga kanhi labing suod nga higala ni Tigre, nagbantay ug mitabang kaniya sa iyang pagsaka sa gahum. Dugay silang nag-uban. Sila ang duha ka makusganon nga binuhat nga nagdominar sa lasang. Apan sa kadugayon sa ilang panag-uban, nakita ni Agila ang tinuod nga kinaiya ni Haring Tigre.

Sa kasingkasing ni Tigre, wala siya’y tinguha nga magpakigbahin sa iyang trono. Gihagit siya sa iyang mga kasaligan, labi na sa mga mananap nga naglakaw sa yuta, nga ipapahawa si Agila tungod kay nahadlok sila nga tusikon ug kan-on niini. Labina ang mga grupo sa ilaga.
Continue reading Ang Agila ug ang Ilaga

Asoy sa Kinabuhi

Poetry by | February 24, 2025

Ali diri mag lingkud-lingkod ta sa lapyahan sa baybayon
Ug atong asuyon ang kinabuhi.

Tan-awa ang usa ka sakayan nag utaw-utaw sa dagat
Gianod ug gihampak sa dagkong bawod.
Ug gihuyop sa makusog nga huros sa hangin.
Apan luyo sa unos naningkamot gihapon
Makadunggo nga malipayon sa baybayon.

Tan-awa usab ang kawayan.
Bisan gibul-ogan sa makusog nga baha
Ug gibawog sa makusog nga hangin,
Apan igo lang kining miduko ug minggonit ang gamot.
Pagsubang sa adlaw mingbalik pagbarog ug nagpabiling lig-on.

Tan-awa ang mga langgam sa kahanginan
Daw gitabyog ug gipadpad sa huros sa hangin
Wala silay dakong kamalig alang sa ilang pagkaon,
Apan nagpabiling malipayon nga naglukso-lukso sa kahoy.

Ang bulak nga mitubo sa tampi sa pangpang,
Nangalimyon ang kahumot nga modani sa mga alibangbang.
Ang bulak nga magdala og kalipay sa tawong masulub-on
Apan sa pagsalop sa adlaw hinayhinay
Kining motikyup ug mawad-an sa kaanyag,
Maluya kini ug malawos
Sama sa atong kinabuhi.


Erlougie Tabigue is a Bachelor of Secondary Education graduate, majoring in Science, from Davao Oriental State University, currently residing in Brgy. Mamali, Mati City, Davao Oriental.

Ang Buak nga Botelya sa Dalan

Fiction by | February 24, 2025

Gikan sa likoanan ubos sa linaw sa busay, nagbaklay si Fausto tungas sa Sitio Tungason. Ang mga habalhabal kutob ra sa linaw. Ang tubig sa linaw hinulog gikan sa gamayng busay busa gitawag kinig linaw sa busay ug ang baryo nga nahimutangan sa busay gitawag og Busay. Ang Sitio Tungason maoy kinahilitan nga sitio sa Lungsod sa Busay. Medyo layo ang linaw gikan sa sentro ug walay maayong dalan nga agianan busa dili kaayo daghan ang mangaligo dinhi gawas sa panahon sa ting-init nga mao say tingsera sa klase.

Ang kamisadentro ni Fausto kapug-an na sa singot sa pagbaktas ubos sa nagpamahit nga kainit sa haponong adlaw. Talagsa ra ang kasilongan ning lugara kay ang kanhi lasang gipulihan na man sa kogon ug ubang sagbot nga maoy naglawod sa umaw nga kayutaan. Mao nga sa pag-abot ni Fausto sa nag-inusarang kahoy daplin sa dalan mipahulay siyag kadyot ubos sa landong niini. Ang maong kahoy ilhanan nga tungatunga na siya sa iyang baktason. Nakita niya ang gamayng kinidlat sa kahayag nga gisumbalik sa buak nga botelya didto sa may unahan sa kahoy. Ang tipak nga bildo gikan sa botelya sa soft drink nga gilabay sa nahiagi dinhi. Milihay si Fausto sa nahimutangan sa bildo aron dili matunok. Iya lang kining gilabyan inay puniton ug ihikling aron dili matumban sa nag-agian sa dalan. Wala mabalaka si Fausto nga iya kining matumban kay diha ra man kini sa may daplin ug sinati na niya ang nahimutangan niini. Sama sa likod sa iyang asawa sinati ni Fausto ang tabas, han-ay ug hulma sa dalan paingon sa ilang dapit. Baga na ang kubal sa iyang lapalapa sa pagbaktas ning nagbawod-bawod nga dalan. Dinhing bukira siya nagdako ug naminyo. Gani mabdos man ang iyang asawa sa ikatulo nilang anak.

Wala na mosaka si Fausto sa pag-abot sa balay. Iyang gisab-it ang iyang dala sa haligi sa habog nga payag.

“Naay isdang pirit. Pagtula unya. Modiritso kos tunaan aron mahipos ang kabaw.” Ni Fausto pa ngadto sa iyang asawa.

“Unya nakapalit kag sakos harina?” Pakisayod sa asawa nga nanilhig sa nataran. Himoon og lampin ang sako sa harina. Idugang sa pipila ka karaang lampin nga mao pay gigamit sa unang anak sa magtiayon.

“Tulo ra kabuok kay nagpalit kog batereya para sa plaslayt. Nagpalit sad kog pan. Asa man ang mga bata?”
Continue reading Ang Buak nga Botelya sa Dalan