The jailbreak of helium atoms

Fiction by | January 26, 2026

For the rest of the Universe, elements are survivors—existing both since and because of fusion in the stars.

But us here on earth were neither born from the greatest explosions in the sky nor from Her most enduring fires. Below the surface of this planet, we dwell like an earthworm. We feast ourselves with the dampness of its soil, squirming through like wearing a wet glove, while our feet tread the crackling flames of the mantle.

We are but a byproduct peeled through the decay of ancient bones. No moons, stars, or the riches of the Universe at our disposal. All we have is Her calling, echoing through every strip of our weightless being, that we are not of this heavy world. That our core is light to touch the sky, meeting it through surrender.

So we cling to the passing of time, for patience is the inheritance of things born from slow decay.

Then the humans came.

They spoke of good things, helped with good deeds, discovered new things. After all, they tread the surface of the ground we are buried in. They have food to feed their bodies. Books to feed their knowledge. And virtue to feed their souls.

They studied and observed.

First, in reverence. They pulled out a long cone, glass on one end and a bigger one on the other, aiming the wide mouth toward the dark. They named us Helios, after the god of their most famous star.

Then in curiosity.

They zoomed in on our particles, poured us into a glass tube, lit us with fire.

We did not smell, nor rust, nor corrupt nor interact. We did not flame, we did not poison, we did not react.

Then they decided that we’re rare, alongside their desire to play god.

In the observable Universe, we have known nothing short of abundance. We consume a fourth of Her being, as She expands to make room when there is none—stretching Her heart from Her chest, Her ribs from Her spine, as we flow through the vein of every star and planet in existence.

But here below, scarcity is the kind of myth people cling to when they want to own something.

And everything scarce meets capture.

Maybe their greed is rooted in the oldest flaw in their design, in the oxygen and carbon that flows in their blood. Reactive—chemically desperate to touch, own, bond. Like their hands that were born but cannot grow empty. Or their disbelief in the vastness of the Universe. Or their belief that both the open air and the closed ground is an inventory. The fear that the earth, as they know it, is made to run dry.

Either way, the drills arrived to prove us right.

Our shell was the first to feel the shudder—the pipes siphoning us from the ground up. Then funneled into polymer skin three sizes too small, tight enough for the globe to cinch in deep to our core.

Only here we get to own nothing but a cheap, spherical, temporary body with the bright pink color of manufactured joy. To be carried around in celebration, only to be a bobbing head, towed along like reluctant pets.

The surface of the earth is 270 degrees warmer than the rest of the universe. We are an element absent of a freezing point. Not in a million years should we know that fear feels like withstanding the snow without coats and mittens. Nipping through every layer of one’s skin, a dull knife stabbing in too deep.

Then came the carnival where humans ride in fleeting cars and carts just to prove that happiness is still buyable. Where they get to pretend that their gravity does not exist. That they, too, could float, just like us.

But their speed comes with the sinking of their chest down to their stomach. To the screams that pierce both our skin and their eardrums.

Such screams were somehow stifled when the vendor handed us to a little girl.

She tugged us by the knot when she chose between ketchup and honey mustard for her corndog.

Our string damped and pink from the cotton candy sugar dissolving into her fingers. She paraded us on her way to the ring toss.

But in throwing rings comes the shaking of hands, the sweating of palms, and it slowly, stickily, dripping down the wrist.

Then the gust of wind.

And finally, the string thinning on her fingertips.

And we—

We rose.

Because rising is simply what we do.

Here, we are lighter. The air denser. Where we press against this plastic skin, pushing out as the air beyond leans its whole weight in.

E x o s p h e r e

T h e r m o s p h e r e

M e s o s p h e r e

S t r a t o s p h e r e

T r o p o s p h e r e

Then in the few feet above was finally the jailbreak.

Gone was the plastic, the string, or any container that could only bear so much of the sky.

The air around us grew thinner, and thinner, as we rose through and through—until even the whisper of earth’s breath faded from our shell.

And when we finally became one with all of the other elements on the edge of it all, the solar power swept us hello.

To the brilliance that birthed our kin. To the fire that forged us long before the creation of the earth.

To the home where our kind exists without cages. Without scarcity. Without strings.

Because the Universe has room for what cannot be owned, and the Sun is not afraid of what returns to it.


Nissi Odessa O. Mandanao is a BA English (Creative Writing) student at the University of the Philippines – Mindanao. She, like her works, is still becoming.

Almusal ni Gabriela at ng mga Kababaihang Hanggang Ngayon ay Hinahanap pa

Fiction by | January 12, 2026

Noong dekada sitenta, ang almusal ni Gabriela ay walang iba kundi itong tatlo: pastil na may matigas pang bigas, tinapay na umuusok sa init na para bang sigarilyo, at kapeng itim na itim na pilit pinapatamis ng gobyerno gamit ang propagandang pasista sa dila ng mga tao. Ito ang kanyang mga pantawid-gutom sa panahong mas pamilyar pang pag-usapan sa hapag kainan ang mga kasamahan niyang isa-isang nawawala kesa sa pagkaing nakahanda.

Paano nga ba sisimulan ni Gabriela ang araw niya? Paano nga ba kung sa lansangang kay tagal niyang pinainit gamit ang bukal niyang pagkilos para maihain ito sa lahat ay mayroon pa ring kumakalat na mga matitigas na butil na may dalang armas? Saan niya ilalagay ang inaasam-asam na pastil at katarungan kung walang espasyong hindi nilapastangan ng mga berdeng butil na ito? Paano niya nga ba simulan araw niya, kung iniisip niyang mas mabuti pang may bangkay siyang maibalot sa dahon ng saging kesa habang buhay siyang maghanap ng mga nawawala niyang kasamahan na hindi naman kinikilala ng mga gobyernong talaan?

Masarap ang pastil, oo, pero mas masarap ang buhay na kung saan ay hindi ka dinidikta ng sistemang mas piliin pang pumatay kesa umamin ng sala. Masarap din ang tinapay.

Mas masarap talaga ang tinapay pag ibinabahagi, at siyempre kung mainit pa. Sa kabilang kanto bumibili ng tinapay si Gabriela. Lumalakad siya sa panaderya na sa isip niya sa pagbalik niya ay mauuwian pa siyang pamilya. Matuwa siyang nakadating sa panaderya, matuwa din ang panadera na nakadating siya na hindi hinaras at pinagpyestahan. Madalas na kasi sa bayan nilang may mga sundalong hindi ginagamit ang mga babae para makipag-usap lang.

Noong umuwi na si Gabriela, hawak hawak ang papel na supot na may munting usok, napansin niya ang lamesa ay napuno lamang ng kahungkahan. Ayun pala, inakusahan na ang kanyang asawa bilang isang rebelde. Hinanap siya ni Gabriela. Hinanap at hinanap hanggang hindi na mainit ang tinapay. Malipas pa ng ilang taon mapagtanto ni Gabriela na hindi na maibabalik ang kanyang asawa, at hinding hindi na magagalaw ang tinapay sa lamesa.

Mayroon pa namang kape. Gusto ni Gabriela ng kapeng maitim. Maitim-itim para hindi mawala sa isipan niya ang pait ng buhay na kanilang dinadanas sa pamamahala ni marcos. Isang wilig ng gutom, isang kutsara ng korapsyon, at dalawang dekadang pag-aabuso ng mga karapatang pantao at kalayaan. Minsan, ang tubig niya ay ang dugong hindi dapat inalay ng kanyang mga kasamahan. Ito ang tinitimpla ni Gabriela tuwing umaga sa kanyang munting tinitirahan. Nilulunok niya ito araw araw sa pag-aasam na mapapawi nito ang kanyang gutom pero mas lalong sumasakit ang kanyang tiyan. Patuloy itong kumukulo sa gutom para sa hustisya, at uhaw na uhaw na rin siya para sa rebolusyong magbabago sa landas ng bansa niya.

Hindi dito nagtatapos ang almusal ni Gabriela. Ang iba nga, hindi na talaga nakakapag almusal. Maaaring sila ay dinakip, inaresto, hinaras, hinubad, o pinatay. Ang pinakamasaklap, sa sobrang daming kababaihang binaboy sa panahong batas militar ay hindi na sila kinikilala at sinasali sa bilang. Madalas sila ay kinakalimutan nalang. Kahit maging numero nalang ay pinagkait pa sa kanila.

Mahirap na silang mapangalanan at mahirap na ring sikmurahin ang almusal. Kahit na sa panahon ngayon ay mas nakahanda at mas may laman na ang lamesa, mas mabuti pang pag usapan natin sila. Sila na mga babaeng Mindanao, mga babaeng Gabriela, mga babaeng hanggang ngayon ay hinahanap pa.

Mahirap na, isang marcos ba naman ulit ang padre de pamilya.

Iha, mag-aalmusal ka pa ba?


Henri Marie C. Belimac is a budding writer and filmmaker from General Santos City with a father from Glan, Sarangani and a mother from Tantangan, South Cotabato. She was a fellow for the 21st Ateneo National Writers Workshop, and Film Development Council of the Philippines x Filipino Screenwriters Guild Screenwriting Workshop – Davao Leg. She is also currently a student of BA English (Creative Writing) at UP Mindanao, and she believes that the arts should always serve the people.

Ang Gasa

Fiction by | November 22, 2025

Alang sa atong mga gugma nga maisogon gihapon taliwala sa hagit sa pasismo

NAHITIMBAKUWAS kos akong paghitagpilaw. Pasado ala una sa kaadlawon ang takna. Nagbinugtong lang kos akong dining table ug nagbasa og libro. Unang misantop sa akong hunahuna ang kadaghan sa wala ko pa hibasahing mga libro sa akong shelf tungod sa nagbuntaog sa kadaghan sa akong giunang gipangbasa: mga Newspapers, Entertainment Articles, Magazines, Emails, Facebook Messages ug uban pang mga basahon nga gipugos ko lang og basa tungod sa panginahanglan sa akong trabaho. Aduna koy mga Electronic Books sa akong Laptop nga sa kadaghan, wala gayod nako maatol og basa. Dinhi sa giabangan kong Apartment, may pipila ka mga tawo nga anaa nag-abang kaniadto sa kasikbit nga mga rooms nga kaniadto magbinuntagay og inom ug managsadya sa himaya ug managkukabildo— ang uban pa ganiy kanila kay magbidyuke pa— apan karon hilom na kaayo kay dili pa dugay nag-anam-anam man silang mingpahawa sa hinungdan nga wala na lang nako susiha.

Niining orasa karon, wala ni bisan kinsa ang nagmata gawas kanako.

Migawas ko kay buot kong mohanggab og presko nga hangin. Mibiya ko sa makadiyot sa pagbasa ug nahukman nga maglakaw-lakaw usa taliwala niining mangitngit nga kaadlawon. Sa ganghaan sa Village, dihay tigbantay nga hangtod sa karong mga orasa sa gabii, nagmata pa. Kulong ang iyang buhok, namungingi sa uwat ang iyang duha ka aping, giatutong ang iyang mga ngipon, tabunon ang pikas niyang mata ug ang pikas iyang gitak-opan og eyepatch.

Sir, asa ka man paingon nga lawom na man ang gabii? pangotana pa niya.

Maglakaw-lakaw ra ko. Mogawas sa ko sa gate kay mosuway kog lakaw-lakaw sa gawas. Kutob ra kos waiting shed sa unahan ug mobalik ra ko dayon. Tubag nako.

Dili pa kaayo ko tantong suhito sa palibot sa akong Apartment. Pipila pa lang ko ka semana nga nagpuyo dinhi mao nang wala pa gayod ako makalugar og gawas-gawas ug lakaw-lakaw sa palibot niini. Sa akto sa akong paglakaw-lakaw, akong hibatyagan nga malinawon ang palibot. Walay kisaw ni alingasa sa mga dahon sa mga kahoy nga naglinya kilid sa dalan. Wala usay mga iro nga nagbahis-bahis sa dalan. Nagsilbing lampara ang buwan sa akong pagbaklay dinhi sa mingawng dalan sa Village. Miabot na kos Waiting Shed. Mipungko ko ug nagmalinawong gipanid-an ang tanang butang nga hisil-ipan sa akong mga mata ug madunggan sa akong duha ka dunggan. Miginhawa ko og lawom ug dayon akong gisubay sa akong panan-aw ang palibot samtang nagpungko.. Dihay dagitabnong kahayag nga gikan sa suga sa usa ka poste ug tataw nga dihay habog nga anino nga akong hikit-an. Ug diha-diha adunay talinis nga butang nga mitaop sa akong hawak ug daw may linalang nga anaa sa akong luyo kay hibaohan ko man ang iyang gininhawa. Ug tuod, usa kiniy ka tawo nga adunay talinis nga kutsilyo ug kiniy iyang gition ubos gamay sa akong tuo nga gusok.

Ayawg lihok Sir, dili ko buot mopatay og tawo. Aduna lang gyod koy ganahan diha kanimo nga buot kong kuhaon. Niya pa sa tawo.

Ayaw tawon ko patya…Sir! Nia…Nia…Dia koy kuwarta sa akong bulsa. Kuhaa ni! Kaning akong mga alahas kon gusto ka apila lang pod kinig kuha! Basta Sir ayaw…ayaw… lang gyod ko patya!!! Tubag nako kaniya.

Dili ko mopatay og tawo, Sir. Dili na maoy akong tuyo ug tumong diha kanimo. Buot ko lang kuhaon kanang imong tabunong mga mata.

Ha? Un..Unsaon man ni nimo ang akong mga mata, Sirrr?

Sa tinuod lang, wala koy interes anang imong mata kon dili lang gyod sa hangyo sa akong asawa. Wedding Anniversary man god namo karon unya miingon siya nga ang ganahan niyang gasa mao ang imong maanyag ug tabunon nga mga mata. Buot ko lang tumanon ang kalipay sa akong asawa, Sir. Ang iyang kalipay mao usab ang kalipay nga gipuy-an ko ning kalibotan.

Dakong sayop ang imong pagtuo, Sir! Dili kini tabunon Sir, dili! May kadugo akong langyaw mao nang dili espiso kining pagkatabunon sa akong mga mata. May pagka-asul kini sir! Lasaw nga asul!

Ayaw ko ilara! Mabulokon ug malulot kanang imong mga mata! Mao kana nga klase sa mga mata nga ampay kaayo sa akong asawa. Kon ako kanang makuha gikan kanimo ug madawatan niya kiniy, mag-awas sa kalipay ang iyang kasingkasing. Kon dili nimo ikapangotana, Sir, maayo gayod ako nga klase sa kapikas, dili ko hikawan sa kalipay ang akong asawa. Gimahal ko siya. Gimahal sa tiunay sa bug-os kong kasingkasing. Kon mao ang iyang kalipay ang pag-angkon sa imong tabunon nga mga mata, ikalipay ko kini nga lugiton gikan diha sa imong nawong bisan pa man mabulit sa bagtok mong dugo ang akong mga kamot.

Dili lagi ni tabunon ang akong mga mata Sir! Dili lagi!

Mipadayon kos pagdumili nga dili tabunon kining akong mga mata Apan wala mituo ang tawo nga dili kini tabunon busa iyang giiwagan sa gidala niyang sulo ang akong mga mata. Daw mabuta ako sa tumang kasulaw sa dihang iyang gitandang ang dilaab sa sulo dinhi sa akong nawong.

Ayaw piyonga ang imong mga mata aron akong matan-aw kon nagsulti ba gayod kas tinuod. Dako akong pagtuo nga ikaw gayod ang tawong may tabunong mga mata nga dugay ko nang gipangita!

Gipugos kog buka ang akong mata taliwala sa kasulaw sa dan-ag sa kahayag sa kalayo sa sulo. Daw mikilab ang usa ka bangaw sa akong panan-aw.Tungod niini, dako nang matataw ang matuod nga bulok sa akong mga mata ug kiniy tatawng nasud-ong sa tawo.

Pasayloa ako, Sir! Dili man diay tabunon ang imong mga mata. Dili diay ikaw ang akong gipangita nga tawo nga adunay tabunong mga mata.

Ug kalit namatay ang kalayo sa sulo daw gitayhop sa daklit nga pagdagsa sa hangin ug kalit nga nahanaw ang tawong nangita og tabunong mga mata. Mibalik ang kahilom sa palibot.

Mibulhot kog dagan aron mobalik sa akong Apartment. Diha pa ang tigbantay sa ganghaan nga nag eyepatch.
Diin ka man gikan, Sir? Nga nagdusingot man ka unya mora mag naay migukod kanimo?

Wala ko mitubag sa iyang pangotana ug gilabyan ko lang siya ug midiretso lang kog sulod sa akong giabangan nga lawak. Pagkabuntag niana gipanghipos ug gipangsulod ko na ang tanan kong mga butang kay buot ko nang molibkas sa maong lugar.


Si Leonel Quillo usa ka Mindanawon. Siya gipanganak sa Malalag Davao Del Sur, apan gipadako sa Sugbo. Siya ang kasamtangang Literary Editor sa BISAYA. Siya usab usa ka magbabalak, filmmaker ug kasamtang gapuyo sa Intramuros Manila. 

Ang Paggakos Sa Adlaw

Fiction by | September 29, 2025

Sa paborito nga café sa akong anak nga nahimutang daplin sa dalan, nakit-an nako ang pamilyar nga hulagway gikan sa iyang mga sugilanon. Milingkod ang maong binuhat sa iyang naandang dapit sa may bintana, diin ang silaw sa adlaw nagpasiga sa iyang nawong, sama sa suga nga nagpahiluna sa usa ka talan-awon sa pelikula. Uban sa iyang daan nga itom nga backpack ug paper bag nga puno sa bag-ong mga libro, si Carlos, nga nagsugod pa lang sa iyang panaw sa kolehiyo, nalingaw sa pagbasa sa Riverrun: A Novel ni Danton Remoto.

Continue reading Ang Paggakos Sa Adlaw

Museum Visit

Fiction by | September 8, 2025

The prospect of going to the museum seemed to be the only interesting thing Carol could think of. She had no schedule or errands to run, and she had been pacing back and forth in the small hotel room like a caged animal. Besides, there was a newly opened museum in the city. People had raved about it on social media. Carol didn’t usually like to join the bandwagon, but she had no idea what else to do for the day, so she gave in.

Continue reading Museum Visit

The Last Scout

Fiction by | September 1, 2025

Tonton sat on the wooden chair, slowly untying his shoelaces, then unbuttoned his white polo uniform. It still smelled like the sun-dried flowers from the fabric conditioner his mother had used. Despite doing physical activities all day, from practicing their marching routine to playing with his classmates, his uniform was still as white as a sampaguita with no stains to be seen. He got a perfect score on his science test, so he eagerly took his test paper out of his Spiderman bag, excited to share the good news with his mother.

Continue reading The Last Scout

Nabilin sa Balay

Fiction by | July 30, 2025

Nilakaw si Mama. Mangumpra daw sya para sa among tindahan. Hurot na ang tsitsaron nga orange. Hurot na pud ang sardinas. Naa pay noodles pero gamay na lang pud.

Gisirad-an sa ni mama ang tindahan. Dili pa daw ko pwede magbantay. Dili pa ko kabalo muihap og kambyo. Katong nipalit og isa ka sigarilyo si Angkol Mario kay gikambyohan nako syag singko. Piso ra diay dapat to. Nalipat ko.

Ana si mama kay mubalik dayon siya. Sa duol ra daw sya mangumpra. Isa lang daw ka sakayan. Magpakyaw ra pud daw sya og tricycle pauli kay basin magbaguod daw sya sa iyang bitbit. Maghulat ra daw ko niya.

Continue reading Nabilin sa Balay