Month: February 2025

Magtutudlong Pilipino
Nabantog ang Pilipinas nga maoy ikatulo sa kinadak-ang katilingban nga misultig Iningles sa tibuok kalibutan. Subay niiini, ang Filipino ug Ingles maoy opisyal nga lengguwahe sa nasod. Niadtong 2003, ang Pilipinas adunay taas nga literacy rates nga 87% ug maayong abilidad sa pagpamaba sa Inenglis. Tungod niini, gidapit ang mga Pilipino nga magtutudlo sa mga nasod nga dili makasulti og Inenglis sama sa Japan, South Korea, China, Qatar, United Arab Emirates, ug Saudi Arabia. Ug sa Southeast Asia mao ang Myanmar, Laos, Cambodia, Vietnam, ug Thailand. Dili pod malalis nga mihangop usab sa maong abilidad ang mga silingang nasod nga makasulti og Inenglis sama sa Singapore, Malaysia, Indonesia, Brunei, ug Timor-Leste. Gidapit usab ang mga Pinoy nga magtutudlo sa nahisgotang mga nasod aron sa pagpaambit sa ilang kahibalo sa matematika, siyensiya, ug espesyal nga edukasyon.

Kadaghanan sa mga magtutudlo nga Pilipino dinhi sa Thailand anaa magtudlo sa Anuban (Pre-School), Prathom(Elementary), ug Mathayom(High School). Diyotay ra ang nagtudlo sa unibersidad tungod kay gikinahanglang adunay Master’s degree or Ph.D (Doctor of Philosophy). Dinhi sa Thailand, adunay gamayng kalainan ang ensaktong unang adlaw sa klase. Kini magdepende sa tulonghaan ug rehiyon. Kasagaran sa pampublikong tulonghaan, ang academic year magsugod tunga-tunga sa bulan sa Mayo nga dili malayo sa petsa 15 o 16. Samtang sa pribadong tulonghaan, magsugod usab sa samang panahon, kon dili mas sayo o kaha sa mosunod nga mga petsa, segun sa gisunod nga academic calendar.

Pattaya City
Sa dihang personal nakong nakahinabi ang tag-iya sa Maryvit School Pattaya, iyaha kong gipangutana kon mosugot ba ko nga motudlo og Prathom sanglit wala pay bakante ang Mathayom. Gitubag nako siya nga pang-Secondary ang akuang lisensiya. Apan abre ug andam ko nga modawat sa maong kaakohan tungod kay panarbaho man akong tumong ug katuyoan sa pag-anhi ug dili ang paglulinghayaw. Gidawat nako ang maong tahas sa walay daghang pagpangutana ug pagkusmod.

Usa pod ko ka tuig gatudlo sa Prathom 5 ug 6, diin English Conversation ang akong giatubang matag adlaw. Gitumbok niini ang pag-umol ug sa Speaking, Listening, Reading, ug Writing skills sa mga bata. Dili tiaw ang maong kasinatian sanglit kon usa pa ako ka bakero, dul-an sa 400 ka mga karnero nga akong pagabantayan. Ang matag grado nga akong gitudloan adunay taglima ka mga seksiyon diin may mga tinun-an nga mokabat sa 37 ngadto na sa 40 ang matag classroom. Apan ang nakahugyaw kay sa maong tulonghaan, gisagol ang nakriian o regular students ug nakriian piseet kun special students o special education students. Kon wala ko masayop, ang matag seksiyon adunay usa ngadto sa lima ka nakriian piseet. Bisan tuod adunay gisangon nga duha ka Thai khru o magtutudlo (usa sa matag grado), apan oras na gani sa akong pagtudlo, magsolo ko sa akong pasundayag sulod sa 50 minutos. Dili pod sa tanang higayon nga puwede nakong disturbuhon ang akong pares kay sama nako, aduna pod ni siyay laing klase nga gitudloan. Maayo nalang kon matunong ka sa oras sa imong pagtudlo ug anaa ka mismo sa classroom diin atua pod ang imong pares. Gahimo ba kaha kini og lesson plan para sa sunod semana, gacheck sa assignment sa mga bata, o kaha gacompute og grado. Makasiguro gyod ka nga naay moabiba nimo sa pagpamadlong ilabi na og motukar ang mga labad o mosugod na og salida ang mga espesyal. Miabot gyod ang panahon nga hapit nakong mohural. Tiaw mo ba ng kada adlaw magsige kog check, stamp pad sa petsa, walay kahumanan nga pagpirma sa gaakal ug gapatung-patong nga mga notebook ug libro. Lupigan pa lagi ang pinakasikat nga artista sa kadaghang pirmahunon! “Makapahulay ra gyod ta ani kon mangihi,” pasiaw pas akong mga kauban.
Continue reading Usa Ka Dekada sa Thailand: Mga Bulawanong Pagtulon-an isip OFW (Ikaduhang Bahin)

Wala gyod nako damha nga moabot og dose ka tuig ang akong pagpangama isip usa ka Overseas Filipino Worker (OFW) sa Thailand. Abi man god nako og usa ra ko katuig dinhi ug mouli na dayon sa atua. Unsang hitaboa nga ang usa, napun-an man og laing usa, hangtod nga nahimo naman kining usa ka dekada! Tinuod gyod diay nga lahi ang planong tawhanon kon itandi sa kabubut-on sa Diyos. Alang kanako, usa kini ka matahom nga gasa gikan Kaniya ang paglahutay sa ingon ani kadugayon. Ug tungod niini, aduna koy napudyot nga mga bulawanong pagtulon-an nga ikalipay ko pag-ayo sa pagpaambit kaninyo, ilabi na sa mga nagtinguha nga mosulay sa pagpanarbaho sa Land of the Free.

Migranteng Pilipino sa Thailand
Sa akong nakalap nga impormasyon gikan sa Embahada sa Pilipinas, mokabat sa 17, 921 ang kinatibuk-ang populasyon sa mga Filipino dinhi sa Thailand. Gitaho usab sa Department of Employment of Thailand, ubos sa Ministry of Labour nga adunay 14,830 ang kasamtangang nagtrabaho nga galangkob sa pagtudlo, management, engineering, arkitektura, ug negosyo. Ug dul-an sa 4,000 ang wala marehistro o ana sa dili regular nga mga sektor, samtang ang nabilin gilangkoban sa mga tinun-an, kapikas, mga anak sa migrante, ug katong nangempleyo sa giilang mga buhatan.
Niadtong 2020 ug tunga-tunga sa 2021, gatosan pod ka mga Pilipino ang gipapauli sa atong panggamhanan tungod nawad-an man kini sa ilang panginabuhian agi sa pandemya nga nipukan sa tibuok kalibotan. Subo kaayong palandungon nga adunay koy mga suod nga higala ang napagan sa maong panghitabo. Wala sa plano ang ilang pagpauli. Bisan pa man sa maong panghitabo, mipatigbabaw gihapon ang dakong gugma sa Ginoo tungod kay liboan ka mga Pilipino, turista, mga nangindahay nga makatrabaho pagbalik o magsugod og trabaho, ang nakasulod tungod kay gipaluagan naman sa nasod ang mga tamdanan sa pagbiyahe.

Nag-Education ang Mass Comm
Nahuman nako ang kursong Mass Communication sa University of the Philippines in the Visayas Cebu College (UP Cebu na karon) niadtong Abril 25, 2002. Inay mosugod sa pagpangempleyo, nisugyot ang mahigugmaon nakong inahan nga si Nanay Fe, nga dili usa pagsugod og trabaho. Niya pa, pagdiskanso usa sanglit pila pod ka tuig ang imong pagbudlay aron maangkon ang gikaintapang diploma. Dugang pa niya, nga mintras nagrelaks usa, sulayan nako pagkuha og Certification in Professional Education (CPE). Aron mokuha sa Licensure Examination for Teachers (LET) ubos sa pagdumala sa Philippine Regulation Commission (PRC). Gawas pa, nindot kaayo ang gitanyag nga 10% lamang (kon wala ko malimot) ang bayrunon sa total tuition fee, usa sa mga benepisyo ni Nanay Fe sa iyang pagtudlo sa Western Mindanao State University – Dumingag Campus (WMSU). Tuod man, nakombiser gyod ko sa akong inahan. Gidasig pod nako akong mga suod nga higala nga silang Kuya Recar, (nahuman sa kursong Accountancy sa Mindanao State University – Marawi; nitaliwan na sa laing kalibotan niadtong 2016), ug Danna (bag-ong nigradwar sa kursong Industrial Engineering sa WMSU – Main Campus, Zamboanga City; anak pod og magtutudlo). Aron hingpit nga maangkon ang maong sertipiko, gikinahanglan nga mokuha og 18 units ug pasaron kini. Twenty-one units ang akong gikuha. Paniguro nga naa koy reserba kon ugaling magkinaunsa. Sadya ang among pag-eskuyla og balik, bisan tuod dili kini mao ang pinitik sa among tagsa-tagsa ka mga kasingkasing. Buntag ug gabii ang among pagtungha sa duha ka tulonghaan nga anaa mahimutang sa Barangay Caridad ug Barangay Dapiwak sa Dumingag, Zambonga del Sur. Uban sa grasya sa Ginoo ug makanunayong pagsuporta sa among mga pamilya, nahuman gyod mi sa among pag-eskuyla sulod lamang sa usa ka semistre.

Continue reading Usa Ka Dekada sa Thailand: Mga Bulawanong Pagtulon-an isip OFW (Unang Bahin)